BONNES PRATIQUES CYBERNon classé

Directeur financier, ne sous-estimez pas les menaces et risques liés au cyber

Bilans d’entreprise, résultats comptables, données bancaires, fiches de paies, données de vie personnelle, données de santé des salariés… Les directions financières disposent d’énormément de données sensibles et stratégiques, convoitées par les cybers criminels. Éclairage des experts d’ESET : Benoit Grunenwald, expert en cybersécurité chez ESET et Maitre Claire Poirson, avocate associée en Droit des Nouvelles Technologies chez BERSAY.

Les directeurs administratifs et financiers (DAF) accompagnent historiquement la Direction Générale de leur entreprise pour rendre celle-ci plus agile. Leurs responsabilités ne cessent donc d’évoluer. Cette tendance est d’autant plus accélérée par la numérisation des activités de l’entreprise qui a un fort impact sur le secteur financier. En 2022, les DAF sont donc amenés à traiter un volume d’informations colossal et doivent alors se doter de nouvelles qualifications pour exploiter et sécuriser ces données sensibles. Voici donc quelques conseils pour protéger ces données et, plus largement, l’entreprise.

De nombreuses données sensibles transitent par la direction financière

Nombreuses sont les données qui transitent auprès des directions financières. En entreprise, au gré des échanges qu’ils développent avec leur directeur financier, les employés font remonter des données variées. Des bilans financiers jusqu’à la gestion des payes ou des primes de fin d’année, chaque étape génère un fort transit d’informations en ligne, qui sont ensuite stockées numériquement. Ce sont autant de données sensibles dont rêvent les pirates informatiques. Ces étapes ouvrent en grand le champ des possibles, depuis la fraude aux prestations jusqu’à la fraude au président, pouvant mettre en péril la santé financière de l’entreprise et de ses employés.

D’où vient la menace ?

Les menaces peuvent être externes : rançongiciels, défaçages, attaques par déni de services ou fraude. Les attaques par déni de services auprès de sociétés françaises et européennes se sont par exemples multipliées depuis le début de la crise ukrainienne.

Les menaces sont souvent aussi internes. Le vol de données stratégiques pour l’entreprise peut ainsi provenir d’un cadre financier ou marketing peu diligent voire malveillant dans un contexte d’espionnage, concurrentiel ou de concurrence déloyale.

Mais il existe également une autre menace que l’on oublie trop souvent : les sous-traitants qui peuvent parfois être le maillon faible de l’entreprise. En effet, le sous-traitant n’a pas forcément les mêmes process, les mêmes plans de sécurité, les mêmes plans de continuation ou de reprise d’activité que l’entreprise. Et c’est souvent par ce biais que le cyberattaquant va tenter de pénétrer le système.

Se prémunir par les procédures de conformité, la sécurisation contractuelle avec nos prestataires et la sensibilisation de ses salariés

Comment se prémunir de cette menace ? D’abord en agissant sur la sensibilisation des employés.

Mettez en place des réflexes, autour de vous, afin que les directeurs financiers ainsi que les autres employés ne cèdent pas aux premières sollicitations venues. Nous savons en effet que l’hameçonnage fonctionne sur des employés peu sensibilisés. Nous savons également que les cyberattaquants sont de plus en plus rusés, certains allant même jusqu’à user de deepfake vocaux – des outils d’intelligence artificielle usant la technique du clonage vocal – afin de se faire passer au téléphone pour des employés ou des prestataires.

Sachez donc apprécier toute sollicitation, et posez vous les bonnes questions avant d’agir : est-il normal que cette personne me demande d’effectuer telle action en oubliant au passage les procédures en vigueur ? Prenez l’habitude de confirmer un ordre inhabituel en appliquant des mesures convenues à l’avance, connues de vous seuls. Pour faire face aux situations imprévues, entrainez-vous et testez les procédures pour les faire évoluer.

Se prémunir par la technique : l’anticipation et la simulation de cyber attaques

D’autres moyens de se prémunir sont de nature purement technique.

Protégez d’abord votre messagerie, car c’est à cet endroit que vont se déclencher les hameçonnages – d’autant plus que celle-ci est de plus en plus collaborative. Attention notamment aux échanges de mails sensibles entre votre messagerie et celles des autres services de l’organisation : vous n’êtes pas du tout certain que l’ordinateur de ce dernier ne soit pas infecté.

Pensez également à activer des solutions de sécurité lors de vos réunions en visioconférences.

Protégez encore tous les outils qui sont, au sein de votre organisation, connectés et munis de disques durs. Avez-vous pensé à vos imprimantes connectées ? Avez-vous fait attention aux appareils domotiques dans votre bureau ? Dans un cas comme dans l’autre, ces outils sont très utilisés pour faire circuler des informations sensibles.

Réfléchissez également à la mise en place d’une procédure dès lors qu’un nouvel employé intègre votre entreprise. Faut-il placer ces données sur le Cloud ou sur un support déconnecté ? Sur ce point, je conseillerais aux directeurs financiers de réaliser le stockage de leurs données sur des outils « froids », c’est-à-dire non connecté à un réseau ou machine.

Il est également conseillé de procéder en amont à un audit de l’existant. De quel type de données disposez-vous ? Lesquelles traitez-vous ? Quelle est la sensibilité de ces données ? La conformité à la réglementation sur les données personnelles a-t-elle été faite ? Quel engagement de sécurisation des données l’entreprise a-t-elle contracté avec ses sous-traitants et ses salariés ? Une charte IT et une charte télétravail ont-elles été implémentées dans l’entreprise à l’égard des salariés ? Quels sont les systèmes de sécurité qui sont d’ores et déjà en place dans votre entreprise ? Est-ce que vous avez une cellule de sécurité suffisamment performante ? Est-ce que votre direction générale met les moyens financiers suffisants pour assurer un plan de conformité et de résilience cyber ?

A l’issu de cette phase d’audit et une fois que les forces et les faiblesses de l’entreprise sont identifiées, celle-ci peut mettre en place et dérouler son plan de cyber résilience et de cyber continuité, ajuster les contrats avec les tiers et les chartes et formation de sensibilisation vis-à-vis des salariés et ainsi être prêts à gérer une cyber-attaque le moment venu.

Vous l’aurez compris : les données stockées, mais également leur circulation, sont loin d’être anodines. Revisitez l’utilisation de vos outils comme vos pratiques quotidiennes à l’aune des cyber-risques largement présents. Réfléchissez en termes de protection, y-compris avec vos confrères et consœurs : comment protéger au mieux vos employés, votre direction et vos clients ?

Les directeurs financiers ont vu leur rôle évoluer ces dernières années et l’analyse des données financières se doit d’être désormais au cœur de leurs priorités. En plus de limiter les risques d’attaques envers leur entreprise, ce nouveau rôle les place en véritables leviers de croissance pour l’entreprise. 

Article initialement publié par Benoit Grunemwald, expert en Cyber sécurité chez ESET Franceet Claire Poirsonavocate associée IP-IT Data Protection chez Bersay.

Articles similaires

Laisser un commentaire

Votre adresse e-mail ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *

Bouton retour en haut de la page
pashagamingpashagaming girişpashagaming güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişbetsmovebetsmove girişbetsmove güncel girişnitrobahisnitrobahis girişkralbetkralbet girişgalabetgalabet girişgalabet güncel girişvaycasinovaycasino giriştrendbettrendbet giriştrendbet güncel girişbetasusbetasus girişbetasus güncel girişlunabetcasibomcasibom girişcasibom güncel girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişonwinonwin girişonwin güncelmeritkingMeritking girişMeritking güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişkralbetkralbet girişonwinonwin girişonwin güncelbetasusbetasus girişbetasus güncel girişbetasusbetasus girişbetasus güncel giriştipobettipobet giriştipobet günceltipobettipobet giriştipobet güncelonwinonwin girişonwinonwin girişonwinonwin giriştipobettipobet girişonwinonwin girişonwin güncelonwinonwin girişonwin güncelmariobetmariobet girişmariobet güncelbets10bets10 girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişfenomenbetfenomenbet girişbahiscasinobahiscasino girişnesinecasinonesinecasino girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişbetovisbetovis girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişgoogle hit botuhit botorganik hit botuvaycasinovaycasino girişvaycasino güncel girişpiabellacasinopiabellacasino girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişmeritbetmeritbet girişmeritbet güncel girişmarsbahismarsbahis güncel girişmarsbahis girişenbetenbet girişkalitebetkalitebet giriştambettambet girişbetofficebetoffice girişbetoffice güncel girişmavibetmavibet girişmavibet güncel girişcasiveracasivera girişbetsmovebetsmove güncel girişbetsmove girişMeritkingMeritking girişMeritking güncel girişistanbul escortkadıköy escortescort kızlarjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişcasiveracasivera girişextrabetextrabet giriştambettambet girişmeybetmeybet girişbetciobetcio girişbetcio güncel girişmeybetmeybet girişjokerbetjokerbet girişjokerbet güncel girişlunabetmeritbetmeritbet girişmeritbet güncel girişbettiltbettilt girişjojobetjojobet girişavrupabetavrupabet girişavrupabet güncel girişceltabetceltabet girişceltabet güncel girişbetzulabetzulapashagamingpashagaming girişpashagaming güncel girişbetzula girişparmabetparmabet girişmavibetmavibet girişmavibet güncel girişholiganbetholiganbet güncel girişholiganbet girişultrabetultrabet girişultrabet güncel girişkralbetkralbet girişkralbetkralbet girişkralbetkralbet giriştimebettimebet giriştipobettipobet girişvegabetvegabet girişmaltbahismaltbahis girişfenomenbetfenomenbet girişvaycasinovaycasino girişlunabetlunabet giriştrendbettrendbet giriştrendbet güncel girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişimajbetimajbet girişimajbet güncel girişextrabetextrabet girişcasibomcasibom girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis güncel girişibizabetibizabet girişibizabet güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişbetpasbetpas girişbetpas telegramcasino levantcasino levant güncelcasino levant girişcasino levantcasino levant girişcasino levantcasino levantcasino levant güncelcasino levantmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişlunabetlunabet girişlunabet telegramnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis telegramjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişmeritkingmeritking girişvaycasinovaycasino girişparmabetparmabet girişatlasbetatlasbet girişatlasbet güncel girişbetciobetcio girişbetcio güncel girişpadişahbetpadişahbet girişenbetenbet girişmilosbetmilosbet girişbetzulabetzula girişbetzula güncel girişfenomenbetfenomenbet giriştambettambet giriştimebettimebet girişbetzulabetzula girişbetzula güncel girişpashagamingpashagaming girişpashagaming güncel girişmegabahismegabahis girişcasiveracasivera girişparmabetparmabet girişavrupabetavrupabet girişavrupabet güncel girişbetciobetcioibizabetibizabet girişkralbetkralbet girişultrabetultrabet girişjojobetjojobet girişcasibomcasibom girişbovbetbovbet girişbetnanobetnano girişextrabetextrabet girişextrabet güncel girişbetciobetcio girişbetcio güncel girişgalabetgalabet girişgalabet güncel girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis güncel girişextrabetextrabet girişextrabet güncel girişimajbetimajbet girişvaycasinovaycasino girişvegabetvegabet girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişonwinonwin girişonwin güncelmavibetmavibet girişnakitbahisnakitbahis girişpusulabetpusulabet girişpusulabetelexbetelexbet girişbetasusbetasus girişcasinolevantcasino levantcasinolevant girişcasinolevant güncelcasinolevant2026casino levantcasinolevantcasinolevant girişcasino levantcasinolevantcasinolevant girişcasino levantcasino levantcasinolevant girişcasinolevant güncelcasinolevant girişcasino levantcasinolevant günceloslobetoslobet girişoslobet güncel girişvevobahisbetzulabetzulabetzula girişegebetegebet girişegebet güncel girişlunabetlunabet girişlunabet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişlunabetlunabet girişlunabet güncel girişmilanobetmilanobet girişhitbetholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişatlasbetatlasbet girişatlasbet güncel girişikimisliikimisli girişikimisli güncelenbetenbet girişenbetenbet girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis günceljojobetjojobet girişmeritkingenbetenbet girişhitbethitbet güncelhitbet girişextrabetextrabet girişonwinonwin girişonwin güncelcasinolevantcasino levantlevantcasinolevant casino girişcasino levant girişlevantcasino girişbetasusbetasus girişbetasus telegramenbetenbet giriştambettambet girişkalitebetkalitebet girişjojobetjojobet girişnakitbahisnakitbahis girişrestbetrestbet girişrestbet güncel girişrestbetrestbet girişrestbet güncel girişbetofficebetoffice girişbetoffice telegramrealbahisrealbahis girişrealbahis telegramcasibomcasibom girişmeritkingmeritking girişpusulabetpusulabet girişpusulabet güncel girişkavbetkavbet girişkavbet güncek girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişkavbetkavbet girişkavbet güncel girişhilbethilbet girişhilbet güncel girişvaycasinovaycasino girişbetgitbetgit girişbetgit güncel girişholiganbetholiganbet girişbetciobetcio girişbetcio güncel girişbetzulabetzula girişbetzula güncel girişbetzulabetzula girişbetzula güncel girişavrupabetavrupabet girişavrupabet güncel girişbetsmovebetsmove girişbetsmove güncel girişkralbetkralbet girişpashagamingpashagaming girişpashagagaming güncel girişkingroyalkingroyal girişkingroyal güncel girişrestbetrestbete girişrestbet güncel girişenbetenbet girişalmanbahisalmanbahis girişalmanbahis güncel girişcasiveracasivera girişextrabetextrabet girişextrabet güncel girişnakitbahispiabellacasinopiabellacasino girişkalitebetkalitebet girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişcasinoroyalcasinoroyal girişbetplaybetplay girişbetplay güncel girişmeritkingmaltbahismaltbahis girişenbetenbet girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişbetnanobetnano girişbetnano güncel girişmaltbahismaltbahis girişmaltbahis girişqueenbetqueenbet girişqueenbet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis güncel girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis güncel girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritkingbetsmovebetsmove girişbetsmove güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişbetnanobetnano girişbetnano güncel girişvaycasinovaycasino girişkingroyalkingroyal girişkavbetkavbet girişsuperbetinsuperbetin girişsüperbetinizmit escortkocaeli escortgebze escortbetnanobetnano girişbetnano güncel girişizmit escortkocaeli escortgebze escortizmit escortkocaeli escortgebze escortizmit escortkocaeli escortgebze escortgrandbettinggrandbetting girişgrandbetting güncel girişizmit escortkocaeli escortgebze escortmavibetmavibet girişmavibet güncel girişmeritbetgrandpashabetgrandpashabetgrandpashabetgrandpashabetimajbetimajbet girişimajbet güncel girişbetebetbetebet girişbetebet güncel girişmilanobetmilanobet girişmilanobet güncel girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişgrandpashabetgrandpashabet girişmadridbetmadridbet girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişmeritkingmeritking girişptt kargoptt kargo takipptt kargo sorgulamameritbetmeritbet girişjojobetjojobet girişbetplaybetplay girişbetplay güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişbetplaybetplay girişbetplay güncel giriştipobettipobet giriştipobet günceltipobettipobet giriştipobet güncelvaycasinovaycasino girişzirvebetzirvebet girişzirvebet güncel girişgrandpashabetgrandpashagrandpashabet girişbetplaybetplay girişbetplay güncel giriştipobettipobet giriştipobet günceltipobettipobet giriştipobet günceltipobettipobet giriştipobet günceltipobetmarsbahisonwinonwin girişonwin güncelonwinonwin girişbetebetbetebet girişbetebet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişonwinonwin girişonwin güncelbahiscasinobahiscasino girişpadişahbetpadişahbet girişbahiscasinobahiscasino girişpadişahbetpadişahbet girişmeritkingmeritking girişpiabellacasinopiabellacasino girişpiabellacasino güncel girişmeritkingmadridbetmadridbet girişmadridbet güncel girişmadridbetmadridbet girişmadridbet güncel girişmadridbetmadridbet girişmadridbetmadridbet girişmadridbetmadridbet girişelitcasinoelitcasino girişelitcasino güncel girişcasibomcasibom girişcasibomcasibom girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis adresjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişvaycasinovaycasino girişjojobetjojobet girişvaycasinovaycasino girişbetebetbetebet girişkralbetkralbet girişholiganbetholiganbetibizabetibizabet girişibizabet güncel girişmatbetartemisbetgrandpashabetgrandpashabet girişelitbahiselitbahis girişbetzulabetzulabetzula girişbetciobetcio girişbetcio güncel girişcasinowoncasinowon girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişvegabetvegabet girişbetciobetcio girişbetcio güncel girişavrupabetavrupabet girişavrupabet güncel girişvaycasinovaycasino girişbetasusbetasus girişmeritbetmeritbet girişmeritbet güncel girişbetzulabetzula girişbetzula güncel girişkralbetkralbet girişExtrabetmegabahismegabahis girişmegabahis güncel girişbetasusbetasus girişbetasus güncel girişbetebetbetebet girişbetebet güncel girişrestbetrestbet girişrestbet güncel girişbetebetbetebet girişbetebet güncel girişvaycasinovaycasino girişvaycasino güncel girişparmabetparmabet girişsuperbetinsüperbetinsuperbetin girişnetbahisnetbahis girişmegabahismegabahis girişmegabahis güncel girişhiltonbethiltonbet girişhiltonbet güncel giriştipobettipobet giriştipobet günceltr.ikimisli-girisbu.vipikimislimilanobetmilanobet girişholiganbetholiganbet girişonwinonwin girişonwin güncelmadridbetmadridbet girişmeritbetmeritbet girişlunabetlunabet girişlunabet güncel girişbetsmovebetsmove girişbetsmove güncel girişbetebetbetebet girişkavbetkavbet girişkavbetkavbet girişgalabetgalabet girişvaycasinovaycasino girişjojobetjojobet girişmarsbahismarsbahismarsbahismarsbahis girişmarsbahis girişkavbetkavbet girişkavbetkavbet girişkavbet güncelvaycasinovaycasino girişjojobetjojobet girişiptv satın aliptv satın aliptv satın alkavbetkavbet girişkavbet güncelnakitbahisnakitbahis girişkavbetkavbet girişkabvet güncelvaycasinovaycasino girişvaycasinovaycasino giriş