CYBERDOSSIERNon classé

Désinformation active en Afrique: Acteurs, objectifs et conséquences sur la stabilité du continent ! À qui profite le crime ?

L’Afrique, en tant que continent en plein développement politique, économique et social, est devenue une zone fertile pour la propagation de la désinformation. Selon les experts, la désinformation est un ensemble de pratiques et techniques de communication qui visent à influencer de façon négative ou non l’opinion publique, la communauté et les Nations. Elle consiste également à la diffusion volontaire des fausses informations ou biaisées dans le but de nuire. 

Acteurs de la désinformation en Afrique

La désinformation en Afrique est propagée par une variété d’acteurs, allant des acteurs étatiques aux groupes militants et aux entités privées. Les régimes autoritaires ont souvent utilisé la désinformation pour renforcer leur pouvoir en manipulant l’opinion publique et en réduisant la crédibilité des médias indépendants. Les groupes militants cherchent également à exploiter la désinformation pour susciter des tensions et attiser les conflits. Selon une étude publiée le 13 mai 2022 par le Centre d’études stratégiques de l’Afrique, la Russie est le principal pourvoyeur de campagnes de désinformation en Afrique, avec au moins 16 opérations connues sur le continent. En effet, d’après les experts du centre, la Russie s’appuie sur un héritage remontant à Joseph Staline (dezinformatsyia). Les tactiques ciblées de désinformation en Afrique sont adaptées de la stratégie militaire russe de « guerre ambiguë ». Avec cette stratégie de désinformation, les griefs s’amplifient et les divisions au sein d’une telle ou telle société ciblée s’intensifient.  Ce qui favorise la fragmentation et l’inaction en offrant aux auteurs de ces actes une dénégation plausible. L’objectif est souvent de convaincre les citoyens en créant de fausses équivalences entre les acteurs politiques démocratiques et non démocratiques. Une atmosphère qui précipite ainsi les populations dans une désillusion et une apathie.

Par ailleurs, certains intérêts privés, y compris des entreprises et des individus, tirent également parti de la désinformation en Afrique pour obtenir des avantages économiques ou politiques. Ainsi, la désinformation en Afrique est utilisée pour discréditer des concurrents, influencer des marchés ou détourner l’attention du public des problèmes réels. Aussi, certains gouvernements africains utilisent la manipulation de l’information pour influencer l’attitude du public et supprimer la participation ou l’expression politique de certaines personnes, tels que les activistes, les journalistes ou les opposants politiques. De même, ils peuvent avoir recours à la manipulation de l’information ouverte et déguisée pour atteindre des objectifs politiques, notamment la répression des droits de l’homme. D’autres peuvent aller loin et adoptent parfois la censure comme forme de manipulation de l’information.

Objectifs de la désinformation

Les objectifs de la désinformation en Afrique sont multiples. Ils comprennent la manipulation des élections, la déstabilisation des gouvernements et la perturbation des processus démocratiques. En effet, selon Didier Simba, Président du (CESIA) Club D’Experts de la Sécurité de l’Information en Afrique, en 2016 par exemple, le Gabon a battu le record en matière de désinformation en Afrique favorisée par le taux de pénétration d’Internet et les réseaux sociaux, mais aussi le « deepfakes ». Pour lui, cette dernière pratique, permet aux cybercriminels de modifier des fichiers audio ou vidéo grâce à l’intelligence artificielle pour transformer par exemple un discours. Les acteurs cherchent souvent à influencer l’opinion publique en faveur de leurs propres intérêts, qu’il s’agisse de politiques, économiques ou géopolitiques. Plus loin, les fausses informations sont utilisées pour manipuler le public. Selon France Info, les sites d’information russes RT (anciennement Russia Today) et Sputnik diffuseraient des informations fallacieuses à la gloire de la Russie et des partis d’extrême droite européens, en « amplifiant ce qui illustre aux yeux de Moscou un malaise français : la crise identitaire, les réfugiés, l’immigration ou encore la fracture sociale », ou en défendant le régime syrien de Bachar el-Assad.

Conséquences sur la stabilité du continent

Image illustrative

Parlant des conséquences de la désinformation en Afrique, elles sont profondes et généralement dévastatrices pour la stabilité du continent. Ainsi, l’une des conséquences les plus graves est la propagation de la haine intercommunautaire. Cette propagation peut conduire à des conflits violents et même à des génocides, comme cela s’est produit au Rwanda en 1994. À cela s’ajoutent les Coups d’État observés ces derniers mois au Mali, en Guinée Conakry, au Burkina Faso, au Niger et plus récemment en République du Gabon. Ces fausses informations déstabilisent également les économies en semant la panique parmi les investisseurs étrangers et même parmi les populations du pays concerné. En outre, la désinformation peut affaiblir la confiance du public dans les institutions démocratiques et les médias, sapant ainsi les fondements mêmes de la gouvernance. Les informations erronées peuvent induire les citoyens en erreur lorsqu’ils prennent des décisions cruciales, telles que le vote lors des élections, contribuant ainsi à des choix politiques imprudents.

À qui profite le crime ?

    

Selon Dr Qemal Affagnon, Spécialiste en stratégie de lutte contre les fake news, la cybercriminalité et l’éducation aux médias sociaux et responsable Afrique de l’Ouest au sein d’Internet Sans Frontières, les dirigeants africains ne sont toutefois pas les seuls à s’adonner à de telles pratiques. Pour lui, le cyberespace est aujourd’hui plus que jamais un théâtre d’affrontement entre grandes puissances, en vue d’agir directement sur des opinions publiques africaines moins sensibilisées au croisement et au tri de l’information. En RCA, certains acteurs militaires se servent de l’arme numérique à des fins de désinformation. 

Ainsi, d’après le spécialiste, en pleine vague de contestation de la présence française dans le pays, le Groupe Méta (anciennement Facebook) a rapidement mis en lumière plusieurs opérations d’intoxication menées par l’armée française et la Russie par l’intermédiaire de proxys. Parmi les acteurs pro-russes figuraient l’Internet Research Agency (IRA), société créée par l’oligarque Evgueni Prigojine, proche du Kremlin, fondateur de la société militaire privée Wagner. Qualifiée d’organisation de désinformation, cette « usine à trolls » avait développé plusieurs réseaux distincts chargés de critiquer ouvertement l’action locale de l’ONU, de l’Union européenne et de la France

D’après les experts en sécurité du Groupe Méta, ces campagnes ont toutes été articulées autour de stratégies récurrentes, avec l’acquisition d’espaces publicitaires pour promouvoir les actions de soft power russe dans les États investis. De même, les groupes militants peuvent exploiter la désinformation pour gagner en visibilité et attirer de nouveaux membres. Sur le plan international, les puissances étrangères peuvent également être impliquées, cherchant à promouvoir leurs propres intérêts en utilisant la désinformation pour affaiblir des gouvernements ou soutenir des acteurs locaux qui correspondent à leurs objectifs. C’est le cas de la Russie selon la Maison Blanche.

Toutefois, la désinformation active et continue en Afrique présente des défis majeurs pour la stabilité du continent. Les acteurs impliqués, qu’ils soient étatiques, militants ou privés, cherchent à manipuler l’opinion publique à des fins politiques, économiques ou géopolitiques. Mais, les conséquences de la désinformation vont au-delà de la simple propagation de fausses informations, elles contribuent à la polarisation, aux conflits et à l’affaiblissement des institutions démocratiques. La lutte contre la désinformation constitue une approche multidimensionnelle impliquant les gouvernements, les médias, la société civile et les citoyens pour promouvoir la transparence, la véracité et la responsabilité.

Quelles sont les initiatives de lutte contre la désinformation en Afrique ?

La lutte contre la désinformation en Afrique reste une préoccupation majeure en vue de garantir une information vraie et surtout constructive. Ainsi, des initiatives ont vu le jour sur le continent. Africa Check, Factoscope, Africtivistes sont trois initiatives de lutte contre la désinformation. Les uns travaillent en collaboration avec les médias locaux. Les autres initient des formations pour permettre aux journalistes de distinguer la réelle information de celle qui est irréelle. C’est le cas de CFI Médias qui s’est associé à Africa Check pour développer sur le continent des projets de lutte contre la désinformation. Il faut noter que cette initiative a vu le jour lors du Sommet Africa Facts qui s’est tenu à Port-Louis, à l’Île Maurice, du 5 au 6 octobre 2023. 

En dehors de cette collaboration, précisons qu’au niveau des organes de presse locaux, des responsables initient des formations de fact-checking au niveau de leurs rédactions pour mettre à la disposition de leur personnel des outils et des plateformes de vérification de l’information. C’est le cas de Vaovao Check mis en place à Madagascar par un consortium de journalistes. L’objectif : prendre le contre-pied de la diffusion d’informations manipulées et de discours incitants à la haine dans les médias et sur les réseaux sociaux.

Mais qu’en est-il de la désinformation de la France en Afrique ?

Sources
Centre d’Études Stratégiques de l’Afrique
Institut d’Études et de Sécurité
La Maison Blanche
CLEMI
GUIDE SUR LA MANIPULATION DE L’INFORMATION : UN CONSEIL PRATIQUE POUR LES ÉLECTIONS ET AU-DELÀ
Comprendre et combattre la désinformation en Afrique
LA LUTTE CONTRE LA DÉSINFORMATION DANS LES POLITIQUES PUBLIQUES FRANCOPHONES

Koffi ACAKPO

Journaliste digital

Articles similaires

Laisser un commentaire

Votre adresse e-mail ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *

Bouton retour en haut de la page
pashagamingpashagaming girişpashagaming güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişbetsmovebetsmove girişbetsmove güncel girişnitrobahisnitrobahis girişkralbetkralbet girişgalabetgalabet girişgalabet güncel girişvaycasinovaycasino giriştrendbettrendbet giriştrendbet güncel girişbetasusbetasus girişbetasus güncel girişlunabetcasibomcasibom girişcasibom güncel girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişonwinonwin girişonwin güncelmeritkingMeritking girişMeritking güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbetholiganbet girişkralbetkralbet girişonwinonwin girişonwin güncelbetasusbetasus girişbetasus güncel girişbetasusbetasus girişbetasus güncel giriştipobettipobet giriştipobet günceltipobettipobet giriştipobet güncelonwinonwin girişonwinonwin girişonwinonwin giriştipobettipobet girişonwinonwin girişonwin güncelonwinonwin girişonwin güncelmariobetmariobet girişmariobet güncelbets10bets10 girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişfenomenbetfenomenbet girişbahiscasinobahiscasino girişnesinecasinonesinecasino girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişbetovisbetovis girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişgoogle hit botuhit botorganik hit botuvaycasinovaycasino girişvaycasino güncel girişpiabellacasinopiabellacasino girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişmeritbetmeritbet girişmeritbet güncel girişmarsbahismarsbahis güncel girişmarsbahis girişenbetenbet girişkalitebetkalitebet giriştambettambet girişbetofficebetoffice girişbetoffice güncel girişmavibetmavibet girişmavibet güncel girişcasiveracasivera girişbetsmovebetsmove güncel girişbetsmove girişMeritkingMeritking girişMeritking güncel girişistanbul escortkadıköy escortescort kızlarjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişromabetromabet girişcasiveracasivera girişextrabetextrabet giriştambettambet girişmeybetmeybet girişbetciobetcio girişbetcio güncel girişmeybetmeybet girişjokerbetjokerbet girişjokerbet güncel girişlunabetmeritbetmeritbet girişmeritbet güncel girişbettiltbettilt girişjojobetjojobet girişavrupabetavrupabet girişavrupabet güncel girişceltabetceltabet girişceltabet güncel girişbetzulabetzulapashagamingpashagaming girişpashagaming güncel girişbetzula girişparmabetparmabet girişmavibetmavibet girişmavibet güncel girişholiganbetholiganbet güncel girişholiganbet girişultrabetultrabet girişultrabet güncel girişkralbetkralbet girişkralbetkralbet girişkralbetkralbet giriştimebettimebet giriştipobettipobet girişvegabetvegabet girişmaltbahismaltbahis girişfenomenbetfenomenbet girişvaycasinovaycasino girişlunabetlunabet giriştrendbettrendbet giriştrendbet güncel girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişimajbetimajbet girişimajbet güncel girişextrabetextrabet girişcasibomcasibom girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis güncel girişibizabetibizabet girişibizabet güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişbetpasbetpas girişbetpas telegramcasino levantcasino levant güncelcasino levant girişcasino levantcasino levant girişcasino levantcasino levantcasino levant güncelcasino levantmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişlunabetlunabet girişlunabet telegramnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis telegramgalabetgalabet girişgalabetgalabet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişmeritkingmeritking girişvaycasinovaycasino girişparmabetparmabet girişatlasbetatlasbet girişatlasbet güncel girişbetciobetcio girişbetcio güncel girişpadişahbetpadişahbet girişenbetenbet girişmilosbetmilosbet girişbetzulabetzula girişbetzula güncel girişfenomenbetfenomenbet giriştambettambet giriştimebettimebet girişbetzulabetzula girişbetzula güncel girişpashagamingpashagaming girişpashagaming güncel girişmegabahismegabahis girişcasiveracasivera girişparmabetparmabet girişavrupabetavrupabet girişavrupabet güncel girişbetciobetcioibizabetibizabet girişkralbetkralbet girişultrabetultrabet girişjojobetjojobet girişcasibomcasibom girişbovbetbovbet girişbetnanobetnano girişextrabetextrabet girişextrabet güncel girişbetciobetcio girişbetcio güncel girişgalabetgalabet girişgalabet güncel girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis güncel girişextrabetextrabet girişextrabet güncel girişimajbetimajbet girişvaycasinovaycasino girişvegabetvegabet girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişcasibomcasibom girişcasibom güncel girişonwinonwin girişonwin güncelmavibetmavibet girişnakitbahisnakitbahis girişpusulabetpusulabet girişpusulabetelexbetelexbet girişbetasusbetasus girişcasinolevantcasino levantcasinolevant girişcasinolevant güncelcasinolevant2026casino levantcasinolevantcasinolevant girişcasino levantcasinolevantcasinolevant girişcasino levantcasino levantcasinolevant girişcasinolevant güncelcasinolevant girişcasino levantcasinolevant günceloslobetoslobet girişoslobet güncel girişvevobahisbetzulabetzulabetzula girişegebetegebet girişegebet güncel girişlunabetlunabet girişlunabet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişlunabetlunabet girişlunabet güncel girişmilanobetmilanobet girişhitbetholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişatlasbetatlasbet girişatlasbet güncel girişikimisliikimisli girişikimisli güncelenbetenbet girişenbetenbet girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis günceljojobetjojobet girişmeritkingenbetenbet girişhitbethitbet güncelhitbet girişextrabetextrabet girişonwinonwin girişonwin güncelcasinolevantcasino levantlevantcasinolevant casino girişcasino levant girişlevantcasino girişbetasusbetasus girişbetasus telegramenbetenbet giriştambettambet girişkalitebetkalitebet girişjojobetjojobet girişnakitbahisnakitbahis girişrestbetrestbet girişrestbet güncel girişrestbetrestbet girişrestbet güncel girişbetofficebetoffice girişbetoffice telegramrealbahisrealbahis girişrealbahis telegramcasibomcasibom girişmeritkingmeritking girişpusulabetpusulabet girişpusulabet güncel girişkavbetkavbet girişkavbet güncek girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişkavbetkavbet girişkavbet güncel girişhilbethilbet girişhilbet güncel girişvaycasinovaycasino girişbetgitbetgit girişbetgit güncel girişholiganbetholiganbet girişbetciobetcio girişbetcio güncel girişbetzulabetzula girişbetzula güncel girişbetzulabetzula girişbetzula güncel girişavrupabetavrupabet girişavrupabet güncel girişbetsmovebetsmove girişbetsmove güncel girişkralbetkralbet girişpashagamingpashagaming girişpashagagaming güncel girişkingroyalkingroyal girişkingroyal güncel girişrestbetrestbete girişrestbet güncel girişenbetenbet girişalmanbahisalmanbahis girişalmanbahis güncel girişcasiveracasivera girişextrabetextrabet girişextrabet güncel girişnakitbahispiabellacasinopiabellacasino girişkalitebetkalitebet girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişcasinoroyalcasinoroyal girişbetplaybetplay girişbetplay güncel girişmeritkingmaltbahismaltbahis girişenbetenbet girişnakitbahisnakitbahisnakitbahis girişbetvolebetvolenakitbahisnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişbetnanobetnano girişbetnano güncel girişmaltbahismaltbahis girişmaltbahis girişqueenbetqueenbet girişqueenbet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis güncel girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis güncel girişmeritkingmeritking girişmeritkingmeritkingbetsmovebetsmove girişbetsmove güncel girişholiganbetholiganbet girişholiganbet güncel girişbetnanobetnano girişbetnano güncel girişvaycasinovaycasino girişkingroyalkingroyal girişkavbetkavbet girişsuperbetinsuperbetin girişsüperbetinizmit escortkocaeli escortgebze escortbetnanobetnano girişbetnano güncel girişizmit escortkocaeli escortgebze escortizmit escortkocaeli escortgebze escortizmit escortkocaeli escortgebze escortgrandbettinggrandbetting girişgrandbetting güncel girişizmit escortkocaeli escortgebze escortmavibetmavibet girişmavibet güncel girişmeritbetgrandpashabetgrandpashabetgrandpashabetgrandpashabetimajbetimajbet girişimajbet güncel girişbetebetbetebet girişbetebet güncel girişmilanobetmilanobet girişmilanobet güncel girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişmeritkingmeritking girişmeritking güncel girişgrandpashabetgrandpashabet girişmadridbetmadridbet girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişmeritkingmeritking girişptt kargoptt kargo takipptt kargo sorgulamameritbetmeritbet girişjojobetjojobet girişbetplaybetplay girişbetplay güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişbetplaybetplay girişbetplay güncel giriştipobettipobet giriştipobet günceltipobettipobet giriştipobet güncelvaycasinovaycasino girişzirvebetzirvebet girişzirvebet güncel girişgrandpashabetgrandpashagrandpashabet girişbetplaybetplay girişbetplay güncel giriştipobettipobet giriştipobet günceltipobettipobet giriştipobet günceltipobettipobet giriştipobet günceltipobetmarsbahisonwinonwin girişonwin güncelonwinonwin girişbetebetbetebet girişbetebet güncel girişjojobetjojobet girişjojobet güncel girişonwinonwin girişonwin güncelbahiscasinobahiscasino girişpadişahbetpadişahbet girişbahiscasinobahiscasino girişpadişahbetpadişahbet girişmeritkingmeritking girişpiabellacasinopiabellacasino girişpiabellacasino güncel girişmeritkingmadridbetmadridbet girişmadridbet güncel girişmadridbetmadridbet girişmadridbet güncel girişmadridbetmadridbet girişmadridbetmadridbet girişmadridbetmadridbet girişelitcasinoelitcasino girişelitcasino güncel girişcasibomcasibom girişcasibomcasibom girişnakitbahisnakitbahis girişnakitbahis adresjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişjojobetjojobet girişvaycasinovaycasino girişjojobetjojobet girişvaycasinovaycasino girişbetebetbetebet girişkralbetkralbet girişholiganbetholiganbetibizabetibizabet girişibizabet güncel girişmatbetartemisbetgrandpashabetgrandpashabet girişelitbahiselitbahis girişbetzulabetzulabetzula girişbetciobetcio girişbetcio güncel girişcasinowoncasinowon girişmarsbahismarsbahis girişmarsbahis güncel girişvegabetvegabet girişbetciobetcio girişbetcio güncel girişavrupabetavrupabet girişavrupabet güncel girişvaycasinovaycasino girişbetasusbetasus girişmeritbetmeritbet girişmeritbet güncel girişbetzulabetzula girişbetzula güncel girişkralbetkralbet girişExtrabetmegabahismegabahis girişmegabahis güncel girişbetasusbetasus girişbetasus güncel girişbetebetbetebet girişbetebet güncel girişrestbetrestbet girişrestbet güncel girişbetebetbetebet girişbetebet güncel girişvaycasinovaycasino girişvaycasino güncel girişparmabetparmabet girişsuperbetinsüperbetinsuperbetin girişnetbahisnetbahis girişmegabahismegabahis girişmegabahis güncel girişhiltonbethiltonbet girişhiltonbet güncel giriştipobettipobet giriştipobet günceltr.ikimisli-girisbu.vipikimislimilanobetmilanobet giriş